Home / Ciekawostki / Tego nie wiedziałeś o Przygórzu!

Tego nie wiedziałeś o Przygórzu!

Nie wszyscy wiedzą, że…

  • pierwszą po wojnie gminą (na tym terenie) utworzoną w sierpniu 1945 roku była gmina Przygórze, która składała się z Przygórza (obecnie Wolibórz), Przygórza Huty (obecnie Przygórze), Knurowa (obecnie Dzikowiec) i Nowej Wsi; gmina Przygórze istniała do października 1945 roku
  • do 1945 roku Przygórze (to dzisiejsze) nie było samodzielną wsią, lecz kolonią Woliborza
  • nazwa, ta niemiecka Köpprich pochodzi od niemieckiego słowa Kupfer – miedź, której złoża zalegały okolice i najprawdopodobniej jest powieleniem starszej jeszcze nazwy słowiańskiej, pochodzącej od słowa koper, które również oznaczało miedź
  • obecna nazwa została ustalona w 1946 roku
  • w związku z intensywną eksploatacją górniczą, niejako przy okazji, pojawiły się znaleziska archeologiczne z czasów neolitu (siekierka kamienna znaleziona w 1876 roku i fragment toporka kamiennego znaleziony przed rokiem 1925) i średniowiecza (fragmenty naczyń glinianych i metalowe kółko); średniowieczne znaleziska są być może pozostałością po istniejącym tu zamku Quingenburg
  • początki osady nad Piekielnicą datuje się na koniec XVI wieku
  • jeszcze przed rokiem 1600, ówczesny właściciel Woliborza, Morganthe, założył hutę; lokalizację huty identyfikuje się z kolonią Glasshütte istniejącą do 1945 roku
  • pisane informacje o kopalni miedzi pochodzą z roku 1706, choć miedź wydobywano już wcześniej, o czym świadczy nazwa osady
  • ostatnia kopalnia miedzi działała jeszcze w połowie XIX wieku, była własnością wrocławskiego kupca Ruffera i nosiła nazwę Rote Zeche (ostatnie obiekty pokopalniane zlikwidowano w okresie I wojny światowej)
  • w XIX wieku istniały kopalnie kobaltu, niklu i chromu
  • w połowie XIX wieku wzniesiono hutę Barbara (tak miła na imię córka właściciela) i uruchomiono szereg kopalń rud żelaza (m.in. Agnes, Babette, Albert); było ich 10 ; złoża rud żelaza szybko zostały wyczerpane i na początku XX wieku istniał już zakład metalurgiczny pracujący na potrzeby miejscowej kopalni; w okresie największego rozwoju huta zatrudniała 400 osób (w okresie międzywojennym 50)
  • kopalnia Rudolph powstała w 1793 roku; w 1808 roku zatrudniała 259 pracowników i była największą kopalnią w rejonie noworudzkim; od stycznia 1946 roku nosiła nazwę Bolesław i dawała zatrudnienie 1000 osób; przeznaczona do likwidacji w 1971 roku (wtedy przestała istnieć również huta Barbara)
  • rejon Przygórza był pierwszym w okolicy, w którym ujawniły się zagrożenia wybuchami
  • osiedle górnicze wzniesiono w okresie międzywojennym
  • pierwsza szkoła powstała w 1876 roku, a pod koniec lat dwudziestych XX wieku postawiono drugi budynek szkolny; w roku 2005 szkołę zamknięto (szkołę niemiecką zlikwidowano w 1958 roku)
  • kościół pod wezwaniem Św. Barbary został poświęcony we wrześniu 1939 roku; po remoncie w 1964 roku zmieniono wezwanie na Matki Boskiej Częstochowskiej
    17. pierwsi Polacy w Przygórzu pojawili się jeszcze podczas wojny – byli to robotnicy przymusowi do pracy w kopalni i hucie (niektórzy pozostali po wojnie na stałe); po wojnie pojawili się osadnicy z Kresów i Polski centralnej, a także z Francji
  • w 1946 roku działała już szkoła podstawowa, młyn, rzeźnia, dwa sklepy spożywcze; pierwszym sołtysem został Ignacy Banaś
  • w 1950 roku powstało przedszkole
  • Izba Chorych funkcjonowała do 1955 roku
  • kilka lat istniała spółdzielnia produkcyjna Wolność (1952-1958)
  • Koło Gospodyń Wiejskich powstało pod koniec lat sześćdziesiątych; założycielką była Maria Urbanek
  • w roku 1818 Przygórze liczyło 42 mieszkańców; pod koniec lat trzydziestych ubiegłego wieku ponad 900; obecnie około 800

Anna Szczepan
( na podstawie „Wśród malowniczych wzgórz nad Włodzicą” T. Biedy)